Otizmin Psikanalitik Terapisiyle İlgili Kısa Bir Not

Psikanaliz, dil öncesi iletişim biçimlerinin anlaşılması ve işlenmesi için derinlemesine çalışabilmeye imkan sağlayan bir yol sunar ve henüz sözcüklerin olmadığı bir evrende; bedenle, ritüelistik hareketlerle ve tekrarlayan davranışlarla sanki sözcüklerle dile gelen bir anlatıyı dinler gibi eşlik edebilmeyi sağlar. Çünkü tüm bu davranışsal, bedensel anlatı aslında iç dünyada olup biten karmaşık duygusal süreçlerin ifadesidir.

Psikanalitik terapi dil öncesi evrenin (konuşma öncesi) izlerini anlamlandırmayı ve bu izlerin çocuğun bugün ki ritüellerindeki, davranışlarındaki  anlamını açığa çıkarmayı amaçlar. Bedenin tekrarlayan hareketleri, bilinçdışındaki duygusal deneyimlerin ifade bulduğu semboller gibi görülebilir.

Freud  insan ruhsallığının köklerinin beden duyumları ve ilksel duygularda yattığını bulmuştur. Otistik bireylerin, özellikle çocukların, tekrarlayan dokunma, sallanma ya da nesnelere olan aşırı ilgisi, bu duyusal dünyanın birer ifadesi gibidir. Psikanalitik terapide, terapist,  bu tür bedensel deneyimleri anlamlandırmaya ve duyusal izlerin duygulanımsal bağlantılarını inşa etmeye çalışır. Terapist, çocuk için duygusal bir konteynır görevi görmek üzere oradadır. Çocuk sözcüklerle ifade edemediği deneyimlerini, terapistin sağladığı güvenli ortamda, bedensel tepkiler ve bazen sessizlik aracılığıyla terapistin çocuğa sunduğu konteynırın içine emanet bırakır.  Bu süreçte terapist, çocuğun dünyasını anlamaya çalışırken orada onun için erişilebilir kalmaya, sağ ve canlı kalmaya devam eder. Oluşan duygusal atmosfer, çocuğun iç dünyasındaki kaosun yavaş yavaş şekillenmesine ve anlam kazanmasına yardımcı olur. Bedensel ifadeler terapötik süreç içinde imgeler (alıcı dil) haline gelmeye başlar.  Zamanla, çocuğun içsel dünyasındaki bu ilkel imgeler sembollere dönüşmeye başlar ve çocuk, bu semboller (oyunlar, resimler, sözcükler) aracılığıyla daha anlaşılır bir şekilde iletişim kurar.

Özetle, psikanalitik terapi, otistik bireylerin dil öncesi dünyalarını anlamlandırma ve bu dünyaya erişim sağlayabilmek için bir yol açar. Otistik bireylerin sözcüklerle değil, bedenleri ve davranışlarıyla ifade ettikleri duyusal ve duygusal dünyaları, terapist tarafından dikkatle dinlenir ve anlamlandırılır. Bu süreçte terapist, çocuğun ya da bireyin içsel dünyasını yavaşça semboller ve anlamlarla doldurmasına yardımcı olur. Böylece otistik birey, ruhsal olarak daha bütünleşmiş ve çevresiyle daha anlamlı şekilde etkileşime girebilen bir birey haline gelebilir.

Uzun zaman önce, uzun uzun otlar, gür ve kalın gövdeli ağaçlarla kaplı eski bir ormanın derinliklerinde, Çocuk adında biri yaşardı. Çocuk, her gün aynı rutinleri takip ederdi. Aynı yolu yürür, aynı ağaçların altında oturur, aynı orman meyvelerini yer, aynı arkadaşlarıyla konuşur ve aynı manzarayı izlerdi. Bir gün ormanda dolaşırken Yetişkin adında daha önce ormanda hiç görmediği birinin yanından geçti. Yetişkin, Çocuk’u durdurdu ve ona bir hediye verdi.

Ona bir tohum hediye etmişti ve şöyle dedi: “Bu tohum, bir çiçeğin potansiyelini taşıyor. Onu toprağa ekersen, büyümesine ve gelişmesine izin verirsen, büyüleyici bir çiçek haline dönüşecek.”

Çocuk, heyecanla tohumu alıp ormanın en güzel yerine ekti. Her gün tohumu ziyaret etti, ona su verdi ve onun büyümesini bekledi. Ancak günler geçtikçe, hiçbir şey olmuyordu. Çocuk, sabırsızlanmaya başladı ve tohumun büyümeyeceğinden endişelendi.

Neredeyse tüm umudunu kaybetmek üzereyken Yetişkin tekrar ortaya çıktı ve Çocuk’a sordu: “Neden tohumun büyümediğini düşünüyorsun?” Çocuk: “Her şeyi doğru yapıyorum ama hiçbir şey değişmiyor” diye yanıtladı.

Yetişkin gülümsedi ve dedi ki: “Değişim, bazen gözle görülebilir şekilde hemen gelmeyebilir. Ancak tohumun içinde potansiyel var. Ona yeterince zaman ve sabır verdiğinde, değişim gerçekleşecektir.”

Çocuk, Yetişkin’e güvendi ve tohumun ihtiyacı olan bakımı ona sağlamaya devam etti. Bir gün, tohumda bir tomurcuk belirdi ve kısa süre sonra bir çiçek açtı. Çocuk mutluluk içinde, bu şaşırtıcı değişimi izledi. Küçücük bir tohum rengarenk, capcanlı bir çiçek olmuştu.

Çocuk tohumun büyüme sürecinin bir değişim olduğunu, değişimin ancak yeterince sabır, emek ve zaman verildiğinde gerçekleştiğini anladı. Değişimin sadece dışsal olarak gözlemlenebilir olduğunu, fiziksel olanı ifade ettiğini kavradı. Tohumun çiçek olmasını sabırla beklediği günlerde kendisi de değişti. Aynı görünmeye devam ettiği halde daha farklı hissettiğini fark etti. Şöyle sordu Çocuk kendi kendine: “Değişim daha çok dışsal olarak gözlemlenebilirken, dönüşüm içsel bir farklılaşmayı mı ifade eder?”

Ve Çocuk ekledi:
“Bir tohum değişir ve çocuk dönüşür. Bir çocuk değişir ve dünya mı dönüşür?”